Türkiye yüksek enflasyonla boğuşurken, Merkez Bankası korkusuzca sıkı para politikasını sürdürüyor. Türkiye ekonomisinde yavaşlama döneminin başladığı yerde uzmanlar daha sık stagflasyon tehlikesini hatırlatıyor. “İşsizlik artabilir, ekonomide daralma derinleşebilir” diyor eski Merkez Bankası kıdemli yöneticisi ve TEPAV Makroekonomik Çalışmalar Programı Direktörü Ali Çufadar.
İnsanlar yüksek enflasyon altında inlerken, uzmanlardan tek tek açıklamalar geliyor. Merkez Bankası ve Maliye Bakanlığı, Uluslararası Para Fonu’nun eski bürokratlarının gözetiminde, ekonomideki şahin duruşlarından geri adım atmayacaklarını hatırlatmaya devam ederken, Türkiye ekonomisi stagflasyon riskiyle karşı karşıya.
Eski Merkez Bankası kıdemli yöneticisi ve TEPAV Makroekonomik Çalışmalar Programı Direktörü Ali Çufadar, Cumhuriyet’ten Remzi Akkök’e konuştu.
Haziran ayında sanayi üretimi son 16 ayın en sert düşüşünü yaşarken, işsizlik oranı 11 ayın zirvesine ulaştı ve cari işlemler dengesi 9 ayın ardından fazla verdi. Çufadar, bu verileri ekonomideki yavaşlamayı teyit eder nitelikte yorumlayarak, bu yavaşlamanın önümüzdeki aylarda daha da hissedileceğini söyledi.
ENFLASYON İÇİN 4 ADIM VERDİ
Çufadar, bu ekonomik yavaşlamanın yıl sonuna ve en geç 2024’ün ilk aylarına kadar süreceğini vurgulayarak, “Bu süreçte enflasyonu düşürmek için daha fazla atılacak adımlar da oldukça belirgin: Döviz kuru istikrarı, iç talebin daralması, maaş artışının sınırlı olması ve şirketlerin kâr marjlarının düşmesi.” dedi.
Çufadar, enflasyonla yüksek faiz oranlarıyla mücadele edileceğini, reel faiz oranlarının ise tarihi yüksek seviyelerde seyredeceğini ve bunun kaçınılmaz olduğunu söyledi. Bu durumun işsizliğin artmasına, talebin daralmasına ve ekonominin yavaşlamasına neden olacağını söyledi. Merkez bankası’nın
Çufadar, Merkez Bankası’nın yıl sonu enflasyon tahmini olan yüzde 38’i gerçekçi bulmadığını belirterek, yıl sonu TÜFE oranının yüzde 41-42 olma ihtimalinin yüksek olduğunu öngördü.
Enflasyonu kontrol altında tutmak için yüksek faiz oranlarının şart olduğunu ancak bu politikanın devam etmesi halinde reel faiz oranlarının yüksek kalacağını ve bu durumun ekonomik yavaşlamayı daha da derinleştireceği uyarısında bulundu.
Eski Merkez Bankası üst düzey yöneticisi Çufadar, ekim ayından itibaren faiz indirimlerinin gündeme gelebileceğini ancak bunun kamuoyunu ikna edecek bir stratejiyle kademeli olarak yapılması gerektiğini söyledi. Çufadar, yeni dönemde enflasyonla mücadelede maaş artışı ve bütçe disiplininin ele alınacağını belirterek, Türkiye’nin izlediği yüksek faiz/düşük kur politikasının uzun vadeli bir süreç olacağını öngördü.
Enflasyon Beklentisi Ney?
TÜİK, 5 Ağustos Pazartesi günü Temmuz enflasyon verilerini yayınlayacak. Yapılan döviz anketine göre, Temmuz ayı aylık TÜFE beklentisi Garanti BBVA’nın yüzde 3,6 olan beklentisinin biraz altında kalarak yüzde 3,4 olarak gerçekleşti. Aylık ortalama beklentinin gerçekleşmesi halinde yıllık TÜFE enflasyonu yüzde 71,6’dan yüzde 62,1’e, beklentilerimizin karşılanması durumunda ise yüzde 62,4’e gerileyecek. İTO verilerine göre, İstanbul‘da fiyatlar Temmuz 2024’te bir önceki aya göre yüzde 4,2 artarak, 5 yıllık ortalama Temmuz ayı artışı olan yüzde 3,2’nin üzerinde ve Temmuz 2023’teki yüzde 9,8’in oldukça altında kaldı. Yıllık İTO enflasyonu baz etkisi nedeniyle yüzde 82,1’den yüzde 72,8’e geriledi. Aylık bazda yüzde 4,4 olarak gerçekleşen gıda enflasyonu, son 5 yıllık ortalamanın üzerinde ve Temmuz 2023’ün altında kaldı. İTO verileri yıllık bazda beklentilere paralel bir enflasyon yavaşlamasına işaret etti. Aylık bazda, yüksek fiyat artışı enflasyon görünümü için olumsuzdur.
Gıda fiyatlarının öncü göstergesi olan Türk-İş gıda harcamaları verilerine göre, Temmuz ayında gıda grubundaki fiyat artışı aylık bazda %1,3 olarak gerçekleşti ve bir önceki ay olan %0,1’in üzerinde kalırken, Temmuz 2023’te görülen %12,4’ün önemli ölçüde altında kaldı. Bununla karşılaştırıldığında, aynı veri seti gıda enflasyonunun yıllık bazda %83,0’dan %65,0’a keskin bir şekilde düştüğünü gösterdi. Buna göre, gıda harcamalarındaki yıllık artış Haziran 2023’ten bu yana en düşük seviyesine geriledi.
Temmuz ayında konut elektrik fiyatları %38 artarken, su ve otomatik vergi ayarlamaları nedeniyle yakıt grubundaki yaklaşık %9,5’lik artış enerji fiyatlarını yukarı yönlü etkiledi. Vergi ayarlaması ayrıca alkollü içecekler ve tütün grubundaki aylık manşet enflasyonunu da etkiledi. Temmuz ayında TL’nin nominal değer kaybı önceki üç aya göre daha yüksek olsa da yaklaşık %1,5 seviyesinde önemli bir enflasyonist baskı yaratmadı. Temmuz ayına özgü etkiler ve hizmet enflasyonundaki katılık nedeniyle çekirdek enflasyonun aylık bazda bir önceki aya göre biraz daha yüksek olduğunu tahmin ediyoruz.
Ağustos ayında konut doğalgaz fiyatlarının %38 oranında arttığını ve enflasyona yaklaşık 1 puan doğrudan etki ettiğini belirtmekte fayda var. Bu etki, Temmuz ayında olduğu gibi baz etkisi nedeniyle yıllık enflasyonun Ağustos ayında güçlü bir düşüş göstermesini engellemeyecek; bu durum sonraki aylarda biraz yavaşlayacaktır. 2024 yıl sonu tahminimiz %43 seviyesinde. TCMB, Enflasyon Raporu’nu 8 Ağustos’ta yayınlayacak. Para politikasına ilişkin yorum yaparak 2024 için yıl sonu enflasyon tahminlerini %38 ve 2025 için %14 olarak güncelleyecek.
İlk yorum yapan siz olun